Open Monumentendag Cranendonck

In Soerendonk is het “Kasteeltje” op Cranendonck opengesteld.
Hier is de heksententoonstelling te bezoeken, waar een beeld wordt gegeven van de heksenvervolging in de 16e eeuw, die in Cranendonck heeft plaatsgevonden.

Tevens is er een expositie over de planologische ontwikkeling van Maarheeze door de komst van Philips-Lightning vanaf tweede helft jaren 50.

Maarheeze:
Van Kempens Dorp tot Industriële Gemeenschap (1950-1990).
De periode 1950-1990 markeert een transformatie fase in de geschiedenis van Maarheeze.
Van een relatief geïsoleerd Kempens boerendorp ontwikkelde het zich tot een bloeiende industriële gemeenschap, grotendeels gedreven door de komst en invloed van elektronicagigant Philips. Deze ontwikkeling had een diepgaande impact op de bouwkundige structuur, de economische diversiteit en het sociale weefsel van het dorp.
De komst van Philips naar Maarheeze in 1954 was grotendeels te danken aan burgemeester van Schaik, die van 1936 tot 1969 het ambt bekleedde. Gedreven door het naoorlogse Welvaartsplan voor Noord-Brabant, streefde Van Schaik ernaar om industrie aan te trekken om de overwegend agrarische economie van het dorp te diversifiëren. Deze inspanningen resulteerden in de vestiging van een Philips-fabriek in Maarheeze in 1954. In het gebied “Den Engelsman” lag de grond die geschikt werd geacht voor de vestiging van een fabriek voor de chemische activiteiten van Philips.
De fabriek was gespecialiseerd in de productie van gloeilampen. Kenmerkend was de watertoren in de vorm van een “radiobuis”. Een beeldbepalend gebouw in het ontstane industriegebied dat helaas door de huidige eigenaar Signify in een onbewaakt ogenblik is gesloopt waardoor er sprake is van ‘verloren’ erfgoed en architectuur in de gemeente Cranendonck.

De komst van Philips betekende een keerpunt voor het dorp. Waar de lokale economie voorheen voornamelijk agrarisch was, bood Philips nu werkgelegenheid aan honderden, en later duizenden, inwoners.
De toestroom van werknemers, zowel lokaal als van buitenaf, leidde tot een acute vraag naar huisvesting. Het traditionele dorpsbeeld, gekenmerkt door verspreide boerderijen en enkele dorpskernen, begon snel te veranderen. Gemeente en woningbouwcorporaties, vaak met steun van Philips, lanceerden grootschalige woningbouwprojecten. Er ontstonden nieuwe woonwijken, veelal gekenmerkt door rijtjeshuizen en twee-onder-een-kapwoningen, die snel werden gebouwd om aan de vraag te voldoen. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in de directe omgeving van de Philipsfabriek en aan de randen van de bestaande dorpskern. Deze wijken waren vaak functioneel van opzet. De eerste woningen waren twee 2-kappers aan de Oranje Nassaulaan, waar de eerste managers van Philips,
die de taak hadden de fabriek op te starten, kwamen te wonen. Later werden huizen voor de afdelingshoofden en werknemers gebouwd in In de jaren '80 zette de bouwkundige ontwikkeling voort, maar met een iets andere focus. Na de snelle uitbreiding in de voorgaande decennia, lag de nadruk meer op verfijning, inbreiding en het creëren van een meer cohesief dorpsbeeld.
Naast de standaard rijtjeshuizen ontstond er meer vraag naar gedifferentieerde woningtypen, zoals vrijstaande woningen en duurdere Hoewel de periode tot en met 1990 grotendeels een verhaal van groei en welvaart was, kwamen er aan het einde van de jaren '80 ook nieuwe uitdagingen op.
De toenemende globalisering en internationale concurrentie begonnen ook hun weerslag te krijgen op de Nederlandse industrie, inclusief Philips, hetgeen leidde tot herstructureringen en banenverlies, wat ook in Maarheeze voelbaar was.
Medio 2013 werd door Philips besloten een deel van het terrein en de daarop bestaande gebouwen af te stoten. Inmiddels ligt het terrein al 10 jaar braak. De gebouwen zijn leeg komen staan, krijgen soms een andere bestemming of worden gesloopt. Gezien de cultuur-historische betekenis van de lichtfabriek voor Maarheeze is het belangrijk om op grond hiervan nader te onderzoeken op welke wijze dit erfgoed met haarkenmerkende naoorlogse architectuur te beschermen en te waarderen.

Bronnen en Referenties
Lokale Archieven en Publicaties: Gemeentearchief Heeze-Leende, heemkundekring Maarheeze, lokale kranten uit de betreffende periode.
• Publicaties over Philips: Boeken en artikelen over de geschiedenis van Philips en hun vestigingsbeleid.
• Algemene Sociaaleconomische Geschiedenis Nederland: Werken over de wederopbouwperiode en de industriële ontwikkeling in Nederland.
• Mondelinge Geschiedenis: Interviews met inwoners die de periode hebben meegemaakt